Gỏi lá – đặc sản núi rừng Tây Nguyên

Gỏi lá Kon Tum là một đặc sản của núi rừng Tây Nguyên được đứng trong danh sách 10 món ngon Việt Nam mang giá trị ẩm thực châu Á theo kết quả bình chọn vào năm 2013.

Người ta nói rằng, tới miền đất Kon Tum mà chưa nếm qua món gỏi lá thì cũng coi như chưa đặt chân đến. Gỏi lá Kon Tum thú vị ở chỗ thành phần chính của món ăn không phải cao lương mĩ vị, thịt cá, tôm cua mà lại là mấy mươi loại lá cây khác nhau. Góp mặt trong món gỏi này, có cả những loại rau thơm quen thuộc như tía tô, rau cải, lá sung, đinh lăng, húng bạc hà, hành, một số lá cây hiếm khi dùng để ăn như lá chua, lá ổi, lá xoài, ngũ gia bì, lá chùm ruột,.. cùng rất nhiều lá cây rừng mà chỉ vùng Tây Nguyên mới có. Tất cả lá lẩu các loại được rửa sạch và bày chật kín cả một mâm lớn, trông lạ kỳ và gợi rất nhiều sự tò mò.

Tất nhiên là món gỏi lá không chỉ có vậy. Bên cạnh các loại lá cây thì gỏi lá còn có những món ăn kèm là thịt ba chỉ luộc, bì lợn, tôm luộc,…

Thịt ba chỉ được lựa lấy những miếng ngon, lớp thịt dày, xen kẽ phần nạc và mỡ. Thịt được rửa sạch rồi đem luộc chín, thái mỏng thành các miếng vừa để cuộn gỏi. Tôm cần chọn mua những con tươi sống, có kích thước lớn một chút thì ăn gỏi mới ngon. Cho tôm ra làm sạch, bóc vỏ, rút bỏ chỉ lương, nặn đất bẩn xong thì bỏ vào nồi luộc/hấp chín. Bì lợn cũng rửa sạch, luộc chín và thái sợi mảnh. Như vậy vẫn chưa đủ kỳ công, món ăn này muốn ngon còn phải pha chế nước chấm sao cho vừa vặn.

Nước chấm gỏi không dùng nước mắm hay tương thông thường mà sử dụng một công thức riêng, hết sức đặc biệt. Người ta lấy gạo nếp nấu chín, cho lên men tự nhiên rồi ủ cùng với thịt ba chỉ, tôm khô, chút mẻ rượu, gia vị, sa tế rồi đun trên bếp với lửa nhỏ. Vừa đun vừa quậy đều tay cho tới khi hỗn hợp trở nên đồng nhất, có màu vàng nghệ và độ sánh vừa phải. Những người làm gỏi lâu năm sẽ không cần phải nếm mà chỉ cần ngửi cũng căn được độ mặn nhạt mà nấu cho ra loại nước chấm đậm đà, hấp dẫn.

Vậy là đặc sản gỏi lá Kon Tum đã được chuẩn bị xong xuôi. Tiếp đó, người ta bày gỏi lên bàn ăn để thực khách thưởng thức. Cách ăn gỏi cũng không xô bồ, vội vã mà có trình tự riêng. Đầu tiên, lấy lá cải hoặc lá mơ để làm lá cuốn lớp ngoài cùng, cuộn lại thành hình chiếc phiễu nhỏ. Tiếp tục cho vào trong “phễu” các loại lá chua, lá chát cho đủ vị, gắp miếng thịt ba chỉ, bì lợn, tôm luộc, thêm vài hạt tiêu nguyên hạt, muối biển, cuộn lại, nhúng nhẹ qua bát nước chấm đặc biệt rồi chậm rãi thưởng thưởng thức. Mỗi lượt cuốn lá lại sử dụng các loại lá khác nhau, mỗi miếng gỏi lại có chút mới lạ và hương vị riêng. Qua từng miếng gỏi, thực khách có thể cảm nhận đủ vị chua chát, ngòn ngọn, bùi bùi của rất nhiều các loại lá khác nhau, hết sức thú vị.